حق و مدرن شدن در ایران
21 بازدید
محل نشر: بازتاب اندیشه » اردیبهشت 1386 - شماره 85
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
گارنده در این مقاله با ذکر تفاوت‏ها و تمایزات دو دوره تاریخی عصر سنت و مدرن یادآور می‏شود که مناسبات و بنیان‏های جهان قدیم عوض شده و به جای آن بنیان‏ها و مناسبات تازه‏ای جانشین گردیده است و در واقع جهان تازه‏ای به جای عالم دیگری نشسته است . نویسنده با شاخص قراردادن دین به عنوان یکی از شاخصه‏های عصر سنّت، با نقل قولی از یکی از نویسندگان معاصر با ایشان همدلی نموده و با نقل بیانی اظهار می‏دارد: در حوزه دین‏داری و دین‏مداری تفکر ناممکن است. ایشان عصر سنت را، که دین یکی از شاخصه‏های آن است، تکلیف محور دانسته و عصر مدرن را حق‏محور و یا حق‏مدار می‏داند و می‏گوید: حق در برابر تکلیف پس از دوران عصر روشنگری با کوششی که فیلسوفان عصر روشنگری به‏کار بستند، این مفهوم رفته رفته متولد شد و از وقتی که حق اندیشی در مقابل تکلیف اندیشی تولد یافت و آدمیان خود را موجوداتی مُحق دانستند، قانون و عدالت دیگری پا به عرصه وجود نهاد و بدین خاطر تصور این‏که چیزی مثل اعلامیه حقوق بشر در عصر تکلیف (عصر دین) و از انسان مکلف صادر شود ناممکن بوده است. با این اوصاف نگارنده می‏خواهد در واقع علت ناکامی تاریخی مسلمانان از پیشرفت را در این امر بداند که معرفت و تفکر دینی در بین مسلمانان باعث گردیده افق‏های تازه را در پیش روی خودشان نگشوده‏اند و برای همین از پیشرفت وامانده‏اند. تصور این‏که چیزی مثل اعلامیه حقوق بشر در عصر تکلیف و از انسان مکلف صادر شود، ناممکن بود. این فرزند، فرزند مشروع عصر حق و انسان محق است. از وقتی که حق اندیشی در مقابل تکلیف‏اندیشی تولد یافت و آدمیان خود را موجوداتی محق، طلبکار و داعیه‏دار و متصرف در امور و سازنده جهان و تاریخ دانستند، قانون و عدالت دیگری پا به عرصه وجود نهاد که با عدالت پیشینیان، قانون آن‏ها و حتی دریافت وشناختی که از خود داشتند، متفاوت بود.
آدرس اینترنتی